Người phụ thuộc thuế thu nhập cá nhân là gì? Điều kiện, hồ sơ & cách đăng ký 2026

Bạn đang tìm hiểu người phụ thuộc thuế thu nhập cá nhân là gì và cách đăng ký đúng để giảm số thuế phải nộp? Việc xác định và kê khai người phụ thuộc không chỉ giúp tối ưu thuế mà còn hạn chế sai sót khi quyết toán. Bài viết này của phần mềm quản lý kế toán MISA SME sẽ hướng dẫn đầy đủ từ khái niệm đến cách thực hiện mới nhất.  

1. Người phụ thuộc thuế thu nhập cá nhân là gì? 

Người phụ thuộc là cá nhân mà người nộp thuế thu nhập cá nhân có nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc. Việc xác định đúng người phụ thuộc sẽ giúp người nộp thuế được áp dụng giảm trừ gia cảnh, từ đó giảm số thuế TNCN phải nộp theo quy định.

Căn cứ tại điểm d khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC, người phụ thuộc bao gồm các đối tượng sau:

d) Người phụ thuộc bao gồm:

d.1) Con: con đẻ, con nuôi hợp pháp, con ngoài giá thú, con riêng của vợ, con riêng của chồng, cụ thể gồm:

d.1.1) Con dưới 18 tuổi (tính đủ theo tháng).

Ví dụ 10: Con ông H sinh ngày 25 tháng 7 năm 2014 thì được tính là người phụ thuộc từ tháng 7 năm 2014.

d.1.2) Con từ 18 tuổi trở lên bị khuyết tật, không có khả năng lao động.

d.1.3) Con đang theo học tại Việt Nam hoặc nước ngoài tại bậc học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, kể cả con từ 18 tuổi trở lên đang học bậc học phổ thông (tính cả trong thời gian chờ kết quả thi đại học từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12) không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1.000.000 đồng.

d.2) Vợ hoặc chồng của người nộp thuế đáp ứng điệu kiện tại điểm đ, khoản 1, Điều này.

d.3) Cha đẻ, mẹ đẻ; cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng); cha dượng, mẹ kế; cha nuôi, mẹ nuôi hợp pháp của người nộp thuế đáp ứng điều kiện tại điểm đ, khoản 1, Điều này.

d.4) Các cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế đang phải trực tiếp nuôi dưỡng và đáp ứng điều kiện tại điểm đ, khoản 1, Điều này bao gồm:

d.4.1) Anh ruột, chị ruột, em ruột của người nộp thuế.

d.4.2) Ông nội, bà nội; ông ngoại, bà ngoại; cô ruột, dì ruột, cậu ruột, chú ruột, bác ruột của người nộp thuế.

d.4.3) Cháu ruột của người nộp thuế bao gồm: con của anh ruột, chị ruột, em ruột.

d.4.4) Người phải trực tiếp nuôi dưỡng khác theo quy định của pháp luật.

đ) Cá nhân được tính là người phụ thuộc theo hướng dẫn tại các tiết d.2, d.3, d.4, điểm d, khoản 1, Điều này phải đáp ứng các điều kiện sau:

đ.1) Đối với người trong độ tuổi lao động phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

đ.1.1) Bị khuyết tật, không có khả năng lao động.

đ.1.2) Không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1.000.000 đồng.

đ.2) Đối với người ngoài độ tuổi lao động phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1.000.000 đồng.

e) Người khuyết tật, không có khả năng lao động theo hướng dẫn tại tiết đ.1.1, điểm đ, khoản 1, Điều này là những người thuộc đối tượng điều chỉnh của pháp luật về người khuyết tật, người mắc bệnh không có khả năng lao động (như bệnh AIDS, ung thư, suy thận mãn,…).

2. Mức giảm trừ gia cảnh cho mỗi người thuộc 1 năm là bao nhiêu? 

Theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, mức giảm trừ gia cảnh hiện hành được áp dụng như sau:

• Đối với người nộp thuế: 11 triệu đồng/tháng (tương đương 132 triệu đồng/năm)
• Đối với mỗi người phụ thuộc: 4,4 triệu đồng/tháng.

Như vậy, tổng mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc trong 1 năm là 52,8 triệu đồng.

Tuy nhiên, theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026), mức giảm trừ gia cảnh đã được điều chỉnh tăng, cụ thể:

• Đối với người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm)
• Đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.

Điều này đồng nghĩa với việc, từ năm 2026, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc sẽ tăng lên 74,4 triệu đồng/năm, giúp người nộp thuế giảm đáng kể nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân.

3. Thời hạn đăng ký người phụ thuộc thuế TNCN 

Theo tiết c.2 điểm c khoản 1 Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC (được sửa đổi bởi khoản 6 Điều 25 Thông tư 92/2015/TT-BTC) và khoản 2 Điều 44 Luật Quản lý thuế 2019 , việc đăng ký người phụ thuộc cần thực hiện đúng thời điểm để được tính giảm trừ gia cảnh hợp lệ. Cụ thể:

• Trước ngày 31/3 năm sau: Áp dụng khi người lao động ủy quyền cho doanh nghiệp đăng ký người phụ thuộc
• Trước ngày 30/4 năm sau: Áp dụng khi cá nhân tự trực tiếp đăng ký với cơ quan thuế

4. Hồ sơ giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc mới nhất 

Theo quy định hiện hành, hồ sơ đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc sẽ khác nhau tùy theo hình thức nộp trực tiếp hay thông qua đơn vị chi trả thu nhập. Cụ thể:

5. Hướng dẫn đăng ký người phụ thuộc chi tiết 

Để giúp người nộp thuế dễ dàng lựa chọn cách thực hiện phù hợp, việc đăng ký người phụ thuộc online hiện nay được chia thành 2 hình thức: cá nhân tự đăng ký trực tiếp hoặc thông qua doanh nghiệp (cơ quan chi trả thu nhập). Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cho từng trường hợp:

Trường hợp 1: Cá nhân tự thực hiện đăng ký qua mạng 

Bước 1: Truy cập vào website của Thuế điện tử tại địa chỉ thuedientu.gdt.gov.vn và đăng nhập tài khoản thuế cá nhân.

Bước 2: Nhập đầy đủ mã số thuế, mật khẩu và mã xác thực để đăng nhập hệ thống.

Bước 3: Tại giao diện chính, bấm chọn menu Đăng ký thuế -> Kê khai và nộp hồ sơ đăng ký thuế 

Bước 4: Chọn tờ khai 20-ĐK-TCT – Tờ khai đăng ký thuế tổng hợp cho người phụ thuộc của cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công. 

Bước 5: Nhập thông tin đầy đủ của người phụ thuộc theo yêu cầu trên tờ khai 20-ĐK-TCT

Bước 6: Nhấn Hoàn thành kê khai => Nộp hồ sơ đăng ký thuế để gửi hồ sơ

Trường hợp 2: Doanh nghiệp đăng ký thay 

Bước 1: Truy cập thuedientu.gdt.gov.vn và đăng nhập tài khoản thuế điện tử của doanh nghiệp.

Bước 2: Nhập mã số thuế, mật khẩu và mã xác thực để đăng nhập.

Bước 3: Vào menu Đăng ký thuế => Đăng ký mới/Thay đổi thông tin của cá nhân qua CQCT 

• Tại mục “Hồ sơ đăng ký thuế”, chọn: “20-ĐK-TH-TCT_TT105 – Tờ khai đăng ký thuế tổng hợp cho người phụ thuộc thông qua cơ quan chi trả thu nhập”
• Nhấn Tiếp tục 

Bước 4: Thực hiện kê khai đầy đủ thông tin trên mẫu 20-ĐK-TH-TCT

Bước 5: Điền thông tin người đại diện (Giám đốc hoặc người được ủy quyền) tại mục Người nộp thuế hoặc đại diện hợp pháp của người nộp thuế 

Bước 6: Tích chọn Hoàn thành kê khai và nhấn Nộp hồ sơ đăng ký thuế 

Bước 7: Kiểm tra trạng tháo hồ sơ

• Vào “Tra cứu hồ sơ đăng ký thuế”
• Chọn hồ sơ 20-ĐK-TH-TCT
• Xem tình trạng tại mục “Trạng thái”

Qua nội dung trên, bạn đã nắm được người phụ thuộc thuế thu nhập cá nhân là gì cùng các quy định quan trọng về đăng ký và giảm trừ. Kê khai đúng sẽ giúp giảm thuế hợp pháp và tránh rủi ro khi quyết toán. Doanh nghiệp nên sử dụng phần mềm kế toán để tự động hóa quy trình và đảm bảo tuân thủ hiệu quả.